Wetsvoorstel VBAR: werknemer of zelfstandige?

Op 7 juli 2025 is het wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR)’ ingediend bij de Tweede Kamer. De beoogde inwerkingtreding is 1 juli 2026. Met dit wetsvoorstel wil het kabinet meer duidelijkheid scheppen over wanneer sprake is van werkzaamheden ‘in dienst van’ een ander.

De wijzigingen aan de hand van VBAR zijn tweeledig. Enerzijds worden middels VBAR criteria aan de hand waarvan kan worden vastgesteld of sprake is van gezag, een van de elementen om te komen tot een arbeidsrelatie, wettelijk vastgelegd. Anderzijds introduceert VBAR een vermoeden van werknemerschap. Met name dit laatste versterkt de positie van opdrachtnemers / werknemers en verzwakt de positie van opdrachtgevers / werkgevers bij een uurloon van lager dan EUR 36.

Kern van het wetsvoorstel

VBAR brengt geen wijziging aan in de definitie van een arbeidsovereenkomst. De criteria om te komen tot een arbeidsovereenkomst blijven ongewijzigd: arbeid, loon en gezag gedurende zekere tijd. In de praktijk gaat de discussie ook zelden over de elementen arbeid en loon. Veelal spitst deze zich toe op het criterium gezag.

Tot nu toe was ‘gezag’ en open norm die onder meer in het Deliveroo-arrest en het Uber-arrest ter discussie is gesteld. Het wetsvoorstel VBAR maakt hierin nu een duidelijke stap door ‘gezag’ concreet in de wet vast te leggen. Daarvoor worden twee hoofdelementen geïntroduceerd, elk met duidelijke indicaties:

I. Werknemerschap (W-element): werkinhoudelijke en organisatorische sturing

Indicaties dat sprake is van gezag:

De opdrachtgever mag instructies geven en controleren.
Het werk is ingebed in de organisatie en van structurele aard.
Werk wordt zij-aan-zij verricht met werknemers.

II. Zelfstandige (Z-element): werken voor eigen rekening en risico

Indicaties dat er geen sprake is van gezag:

Financieel risico en resultaat liggen bij de werkende.
Gebruik van eigen middelen en herkenbare uitvoering.
Specialistische kennis die de organisatie zelf niet bezit.
Korte duur of beperkte omvang van de opdracht.
Extern ondernemerschap (KvK, meerdere opdrachtgevers, btw-ondernemer).

Bij de beoordeling van een arbeidsrelatie wordt gekeken waar het zwaartepunt ligt. Wanneer de kenmerken, die wijzen op werknemerschap (de W-indicaties), overheersen is sprake van een gezagsverhouding en dus van een arbeidsovereenkomst – uiteraard mits ook de overige elementen van een arbeidsovereenkomst aanwezig zijn. Wegen daarentegen de kenmerken van zelfstandigheid (de Z-indicaties) zwaarder, dan ligt de nadruk op het werken voor eigen rekening en risico en kan de samenwerking buiten dienstverband plaatsvinden.

Vermoeden van werknemerschap

Naast de verduidelijking van het criterium ‘gezag’ introduceert de VBAR een vermoeden van werknemerschap. Wanneer een werkende een tarief lager dan 36 euro per uur ontvangt, geldt vanuit de wet het vermoeden dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst. Met andere woorden: onder dit tarief wordt de werkende in principe als werknemer beschouwd, met alle bijbehorende rechten zoals loondoorbetaling bij ziekte en ontslagbescherming. Indien een werkende zich op dit vermoeden beroept, ligt de bewijslast bij de opdrachtgever om aan te tonen dat er géén sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Voor opdrachtgevers: het inhuren van ‘zelfstandigen’ onder de 36 euro per uur brengt een reëel risico met zich mee. Een beroep op werknemerschap door de ‘zelfstandige’ kan leiden tot herkwalificatie van de arbeidsrelatie en daarmee tot forse naheffingen van loonheffingen en werknemersverzekeringen.
Voor ‘zelfstandigen’: meer zekerheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt door het rechtsvermoeden, waarmee zij sneller aanspraak kunnen maken op werknemersrechten.
Algemeen: het wetsvoorstel biedt meer structuur in de beoordeling, maar de uitkomst blijft afhankelijk van de feiten en omstandigheden van ieder individueel geval.

Conclusie

De VBAR brengt een wettelijke basis aan van de criteria om te beoordelen of sprake is van gezag en introduceert een vermoeden van werknemerschap bij lage tarieven. Daarmee biedt het wetsvoorstel meer juridische houvast, zekerheid geeft het echter niet. Door de introductie van het vermoeden van werknemerschap is extra oplettendheid vereist indien het overeengekomen uurtarief lager is dan 36 euro.

Wil je zekerheid over je arbeidsrelaties of laten toetsen of je samenwerkingen voldoen aan de nieuwe regels? De specialisten van Hoek en Blok adviseren je hier graag over.

Vragen?

Neem contact op met één van onze specialisten.

Arno Biemans
Mail mij