Kerstarrest en forfaitaire spaarvariant

Het Kerstarrest houdt de gemoederen flink bezig. De hamvraag: kan ik (nog) in bezwaar tegen de aanslag inkomstenbelasting waarin box 3 belasting is begrepen.

In haar Kerstarrest van 24 december 2021 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat de huidige wettelijke regeling van box 3 in strijd is met het recht op eigendom en het gelijkheidsbeginsel uit het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM). De Hoge Raad bood ook direct rechtsherstel: alleen het werkelijke en dus niet het forfaitair bepaalde rendement mocht in de belastingheffing worden betrokken. De staatssecretaris van Financiën heeft deze uitspraak vertaald in de zogenaamde forfaitaire spaarvariant, waarbij vermogensbestanddelen worden ingedeeld in de categorieën: banktegoeden, overige bezittingen en schulden. Voor iedere vermogenscategorie geldt een afzonderlijk, forfaitair rendementspercentage. De belasting over het berekende forfaitaire rendement bedraagt 31% voor 2022, 32% voor 2023, 33% voor 2024 en 34% voor 2025 (Belastingplan 2023).

Schematisch kan het forfaitaire rendement binnen de forfaitaire spaarvariant als volgt worden weergegeven:

De percentages van het forfaitaire rendement op Spaargeld en Schulden voor 2022 wordt vastgesteld over de maanden tot en met november 2022 en wordt eind 2022 bekend gemaakt.

Gevolgen Kerstarrest

Voor de jaren 2021 en 2022 zal de forfaitaire spaarvariant worden afgezet tegen de huidige wettelijke regeling, de forfaitaire rendementsheffing. De box 3 belasting begrepen in de aanslag inkomstenbelasting 2021 en 2022 zal worden gebaseerd op de voordeligste van de twee varianten.

Ditzelfde geldt voor aanslagen inkomstenbelasting over de jaren 2017 – 2020 die op het moment van het verschijnen van het Kerstarrest nog niet onherroepelijk vast stonden of waartegen tijdig bezwaar was aangetekend. Bij de herziening of het opleggen van de aanslagen voor de jaren 2017 -2022 worden de twee varianten tegen elkaar afgezet en wordt de voordeligste van de twee gekozen.

Het is op dit moment onduidelijk of door de Staatssecretaris met de forfaitaire spaarvariant voldoende rechtsherstel wordt geboden. Want hoe hij het ook went of keert: in beide varianten is en blijft het rendement op forfaitaire wijze bepaald terwijl het oordeel van de Hoge Raad juist was dat de belastingheffing dient plaats te vinden op basis van het werkelijk genoten rendement. Onze beroepsorganisaties SRA, NBA, NOB en RB zijn hierover in overleg getreden met het ministerie van Financiën. In het overleg hebben ze mede aangestuurd op een praktische werkwijze voor het verkrijgen van duidelijkheid, ter voorkoming van een wildgroei aan bezwaar- en daarop volgende beroepsprocedures. Een praktische werkwijze of een hernieuwd massaal bezwaar is er nog niet.

Kan ik (nog) bezwaar aantekenen?

Om deze vraag te beantwoorden moet worden vastgesteld om wat voor soort aanslag het gaat. Een viertal aanslagen kunnen hierbij worden onderscheiden. Onderstaande tabel geeft per aanslag de mogelijkheden weer. 

Uit vorenstaand overzicht volgt dat alleen tegen  een definitieve aanslag (dus niet een definitieve aanslag na bezwaar), binnen zes weken na dagtekening, bezwaar open staat. Dit geldt voor belastingjaren 2017 – 2021 (en vanaf 1 januari 2023 tegen definitieve aanslagen 2022).

Er is nog geen collectief bezwaarprocedure aanhangig. Dit betekent dat het aantekenen van bezwaar thans nog op individuele basis geschiedt en dat op individuele basis het bezwaar gemotiveerd moet worden. De motivering kan bestaan uit de strijdigheid van de forfaitaire spaarvariant en de forfaitaire rendementsheffing met het recht op eigendom en het gelijkheidsbeginsel uit het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens (EVRM) in combinatie met een individueel behaald rendement dat lager is dan het bij het opleggen van de aanslag gehanteerde forfaitaire rendement.

Voor de nadere motivering zijn gegevens nodig van het werkelijke rendement op de bezittingen en schulden in box 3. De individuele motivatie kan bewerkelijk zijn. Bij het aantekenen van bezwaar kan dan ook worden verzocht om een termijn te stellen voor de nadere motivering. De belastingdienst zal vervolgens een termijn stellen om het bezwaar alsnog te motiveren. Indien op dat moment een collectief bezwaarprocedure is aangewezen zou eventueel daarbij aangesloten kunnen worden. Het staat de belastingplichtige vrij het bezwaarschrift ten allen tijde in te trekken.

Tot slot

Indien je na ontvangst van je aanslag inkomstenbelasting waarin box 3 belasting is begrepen bezwaar wenst aan te tekenen tegen de daarin begrepen box 3 belasting dan kan je altijd contact met ons opnemen. Graag bekijken wij met jou de mogelijkheden en adviseren wij je in dit traject.